Beiciau yn 1891

Roedd beiciau wedi bod mewn bodolaeth am nifer o flynyddoedd cyn 1891, ond roeddynt yn eitem ddrud iawn i unigolyn ei brynu o hyd. Er enghraifft, byddai beic yn costio £6 - £9, pan mai cyflog blynyddol unigolyn proffesiynol oedd yn codi ar yr ysgol waith oedd £700 (gweler y Wefan Fictoraidd am wybodaeth ar gyflogau oes Fictoria). Roedd y "Sharp Shooter" a hysbysebwyd uchod yn costio £12, oherwydd technoleg newydd y teiars niwmatig (gweler isod).

Hysbyseb ar gyfer y beic
"Sharp Shooter", o Raglen
Sioe Cymdeithas Arddio'r Trallwng, 1894
Amgueddfa Powysland a
Chanolfan Camlas Sir Drefaldwyn

Damwain beic ddifrifol,
fel a nodwyd yn y Brecon and Radnor Express
Llyfrgell Llandrindod.

---

SERIOUS BICYCLE ACCIDENT Last week, Mr Osmond Larkin met with a serious accident whilst proceeding along the Watton Road on his bicycle. He came into collision with Messrs. Jones Bros. horse and cart, with the result that he was knocked down and the wheel of the vehicle passed over his chest and arm. He also sustained injuries to the head. Mr Larkin was promptly taken to Dr. Owen's surgery, where his injuries were attended to, and now we are happy to state he is out of danger and rapidly recovering. The bicycle was broken, and the horse's legs badly cut.

Y ddau fath o feic oedd ar gael yn 1891 oedd y beic cyffredin a'r beic 'diogelwch'. Mae'r beic cyffredin yn fwy cyfarwydd gyda'i enw poblogaidd - y beic peniffardding. Byddai'r olwyn fawr yn rhoi ychydig o ddiogelwch i'r sawl a ai arno rhag rawtiau a rhigolau'r ffyrdd gwledig ym Mhowys, er y byddai wedi bod yn anodd iawn seiclo oddi ar y prif ffyrdd.

Beic gyda ffrâm fetel a bambw, tua 1895
Yr Amgueddfa Seiclo Genedlaethol, Llandrindod

Roedd y beic 'diogelwch' yn debyg iawn i feiciau heddiw, ond bod ganddynt deiars rwber caled a solet. Roedd y fframiau wedi'u gwneud o fetel gan fwyaf, er y byddai bambw'n cael ei ddefnyddio ar adegau. Gyda'r beic penodol hwn, roedd rhai rhannau o'r ffrâm yn fetel oedd yn edrych fel bambw, tra'r oedd y rhannau eraill yn bambw.

'Beic diogelwch 'Swift', 1888
Yr Amgueddfa Seiclo Genedlaethol, Llandrindod

Cafwyd chwyldro o bwys yn 1888 pan gafodd y teiar niwmatig ei ddyfeisio gan Dunlop. Wedi'u gosod ar y beic diogelwch, arweiniodd y teiar mwy cyfforddus a chyflymach hwn at dwf mewn seiclo fel dull o deithio a hamdden. Datblygwyd yr un dechnoleg ymhellach ar gyfer teiars cerbydau.

Dau feic tair olwyn yn Fife,
o On your bicycle : an illustrated history of cycling
gan James McGurn. London : Murray, 1987.

Aeth ychydig o amser heibio cyn i'r beic ddod yn ddull derbyniol o deithio i ferched, gan mai'r farn gyffredinol oedd mai dim ond ar gyfer perfformwyr syrcas a gwragedd ag enw drwg yr oedd yn briodol. Roedd merched yn defnyddio beiciau tair olwyn ond nid oedd y rhain, mae'n debyg, yn ymarferol ar gyfer teithiau hir. Erbyn diwedd yr 1890au, daethpwyd o hyd i ddulliau amrywiol o seiclo gan sicrhau fod merched yn edrych yn barchus wrth fynd ar gefn beic.

'Skirtsaver'
Yr Amgueddfa Seiclo Genedlaethol, Llandrindod

Hysbyseb ar gyfer Dyfais Sicrhau'r Sgert wrth Seiclo, tua 1894
Yr Amgueddfa Seiclo Genedlaethol, Llandrindod

Mae mwy ar hanes y beic ar wefan yr Amgueddfa Seiclo Genedlaethol.

Clwb Seiclo'r Gelli y tu allan i Ashbrooke House, tua 1890
Amgueddfa ac Oriel Gelf Brycheiniog