Addysg

Presenoldeb yn yr Ysgol: Ysgol Cantal Llanbister

Roedd yna broblemau tebyg yn Ysgol Cantal Llanbister. Yn ôl yr arfer yn 1891, roedd y tywydd gwael yn effeithio ar bresenoldeb ac roedd yr athro yn gwobrwyo'r rheini oedd wedi mynychu'r ysgol yn dda, er nid y tywydd oedd yr unig reswm pan fod plant yn absennol:

"Mar 6th As the attendance suffers from the Knighton fairs and markets, I gave the regular children an hour's play this morning. Aaron Stephens and T Hamer have been kept from school to go to the fair at Knighton."

Roedd Aaron Stephens yn achosi cryn bryder iddo:

"April 7th Aaron Stephens is absent today, having gone to the sale at Bryndraenog. This boy was reported to the Board for irregular attendance on 4th April."

Serch hynny, yn y pen draw gadael wnaeth Aaron a hynny cyn iddo gyrraedd yr oed priodol gymaint yr oedd yn casáu ysgol:

"June 9th I find that Mr J Bound has engaged Aaron Stephens (st V) to work for him. This boy is not 13 years of age for another month."

Mae'r cyfrifiad yn dangos fod Mr Bound yn byw wrth ymyl Aaron, ac roedd ganddo deulu mawr. Efallai fod tad Aaron yn feiliff ar fferm John Bound.

Yn debyg iawn i lawer o ysgolion eraill ym Mhowys, wnaeth Cantal Llanbister ddioddef yn wael oherwydd epidemig ffliw ar ddechrau'r haf.

"May 28th Numbers very low. Twenty two absent. Eleven of these are under the ‘Influenza'."

Er nid oedd pawb yn dweud y gwir:

"May 29th Nine girls and 3 boys have been absent all the week. One boy, viz Richard Evans, Coxhead, reported ill, and was at the Knighton markets."

Bu'n rhaid i'r athro gau'r ysgol yn y pendraw oherwydd yr epidemig.