Powys: Diwrnod Ym Mywyd

1891

In English

Hafan

Addysg

Amodau Cymdeithasol

Bywyd yn y Cartref

Cyfraith a Threfu

Cymuned

Diwylliant

Gofal Iechyd

Gwaith

Powys: Y Pryd Hynny a Nawr

Trafnidiaeth


Mynegai


E-bost




Amodau Cymdeithasol

Wyrcws Llanfyllin

Wyrcws Llanfyllin c1907
Wyrcws Llanfyllin c1907
Archifau Sir Powys

Adeiladwyd wyrcws Llanfyllin ym 1838 mewn ymateb i Ddeddf Diwygio Deddf y Tlodion 1834. Câi ei alw Y Dolydd a gwasanaethai Lanfyllin a 25 plwyf cyfagos.

Ar 5ed Ebrill 1891, ddiwrnod y cyfrifiad, roedd 49 o drigolion yn y wyrcws: 19 o ddynion, 14 o wragedd ac 16 o blant 13 oed neu iau.

Te Dathlu
Wyrcws Llanfyllin
Archifau Sir Powys

Dengys y llun uchod de dathlu o ryw fath yn y wyrcws ac mae'n dangos gwrthgyferbyniad llwyr rhwng gwisg y trigolion a gwisg y staff. Mae'n dangos hefyd sut y câi dynion, gwragedd a phlant eu rhannu -- a hynny o'r eiliad yr oeddynt yn mynd i'r wyrcws -- gan gynnwys rhieni a'u plant. Roedd canran uchel o'r trigolion dros 60 oed (19 ohonynt). Un o gyfrifoldebau Bwrdd y Gwarcheidwaid oedd ceisio gorfodi plant i dalu am gynnal eu rhieni hen a diymgeledd. Heb hyn byddai'r rhieni'n gorfod mynd i'r wyrcws.

Roedd dau o'r oedolion yn fud a byddar, disgrifiwyd un fel 'mud o fabandod'. Gwelir o gofnodion Ffordun yr ymdrechid ym 1891 i gynorthwyo plant a gafodd eu geni gydag anabledd:

"John Corfield
A report was received from the Cardiff Deaf & Dumb School stating that this boy was making very satisfactory progress and inclosing Account for maintenance and clothing. Resolved that the Account be paid and that the father of the boy be called upon to repay the cost of the clothing and the amount agreed upon between him and the Guardians."

John Corfield 'dumb since childhood'
Archifau Sir Powys

Roedd yno hefyd 7 a ddisgrifiwyd ar y cyfrifiad fel 'gwallgof' a châi'r bobl hyn eu cadw ar wardiau'r cleifion neu 'ward wallgof' y wyrcws. Fodd bynnag, câi'r achosion gwaethaf eu hanfon i'r gwallgofdy ym Mhicton, Swydd Amwythig, a oedd yn sefydliad mawr iawn yn gwasanaethu Swydd Amwythig a Sir Trefaldwyn. Dengys cofnod yn y cyfrifon ar 23ain Gorffennaf pa symiau mawr o arian a wariwyd ar gynnal y rhai gwallgof yn y sefydliadau hyn. Cyfrifon y Rhai Gwallgof
Archifau Sir Powys

Mae cofnodion Ffordun yn cynnwys adroddiad gan y pwyllgor ymweld ar achosion rhai gwallgof y tybid eu bod yn addas i'w rhoi yn y wyrcws yn hytrach na'u hanfon i'r gwallgofdy.

Adroddiad y Comisiynydd
Archifau Sir Powys

"The report stated that the Commissioner found that all the inmates were fit cases for workhouse care, that they were usefully employed, adequately dieted, and generally well cared for. Attention was however recommended to the following matters.
(1) That in future for the permanent detention of every fresh case an order by a justice supported by two medical certificates will be necessary as directed by Sec 24 of the Lunacy Act 1890.
(2) That more frequent bathing of these inmates is desirable and that they should have a bath once a fortnight each in clean water
(3) That there is in the Workhouse a great want of a housemaid's closet with hot and cold water laid on over a sink where utensils can be washed, and that a fireguard is wanted in the young men's ground floor day room for the protection

Resolved that the Master's attention be drawn to the report"

 


Fwrdd Gwarcheidwaid Llanfyllin
Teulu Morrallee

¦ Mynegai ¦ Hafan ¦ Addysg ¦ Amodau Cymdeithasol ¦ Bywyd yn y Cartref ¦ Cyfraith a Threfin ¦
¦ Cymuned ¦ Diwylliant ¦ Gofal Iechyd ¦ Gwaith ¦ Powys: Y Pryd Hynny a Nawr Trafnidiaeth ¦
¦ Am y Prosiect ¦ Partneriaid ¦ Ffynonellau & Cydnabyddiaeth ¦ Llinell Amser - 1891 ¦ Llinell Amser - 2002 ¦