Powys: Diwrnod Ym Mywyd

1891

In English

Hafan

Addysg

Amodau Cymdeithasol

Bywyd yn y Cartref

Cyfraith a Threfu

Cymuned

Diwylliant

Gofal Iechyd

Gwaith

Powys: Y Pryd Hynny a Nawr

Trafnidiaeth


Mynegai


E-bost




Amodau Cymdeithasol

Bwrdd y Gwarcheidwaid

Grwp o drethdalwyr lleol oedd Bwrdd y Gwarcheidwaid a oedd yn gweinyddu'r wyrcws, yn delio gyda materion ariannol, y staff, yn mynd ar ôl taliadau cynnal, lletya plant, taliadau i dlodion a'u trosglwyddo i ac o Undebau Deddfau'r Tlodion. Câi mwyafrif y Bwrdd eu hethol er yr oedd rhai yno'n rhinwedd eu swydd.

Roedd y Bwrdd yn cyfarfod bob pythefnos gan ddelio'n gyntaf gyda chyfrifon pythefnosol yr Undeb. Yn ogystal â gwneud taliadau, derbynnid taliadau hefyd oddi wrth amryw o swyddogion cymorth a gasglai Dreth y Tlodion yn eu hardal, a thalu arian i bobl anghenus.

Sefydlwyd y system Wyrcws Fictorianiadd yn bennaf gan y Ddeddf Diwygio Deddf y Tlodion 1834 a geisiodd sefydlu un system cymorth i'r tlodion ar gyfer Prydain i gyd. Galluogodd blwyfi i ffurfio Undeb er mwyn delio gyda'r tlodion a oedd yn byw yn eu hardal a sefydlu tlodai fel lle i fyw ar gyfer y rhai nad oeddynt yn gallu cynnal eu hunain. Gweinyddid y rhain gan Fwrdd y Gwarcheidwaid a etholwyd o blith y trethdalwyr lleol. Am wybodaeth bellach ar Ddeddf y Tlodion ymwelwch â http://www.poor-law.eu.org/.

Undeb Gwarcheidwaid Llanfyllin
Clic ar y llun am fersiwn fwy
Archifau Sir Powys

Ym 1891 roedd gan Undeb Llanfyllin 28 Gwarchodydd, un o bob un o'r plwyfi yn yr Undeb a dau yr un o Lanfair Caereinion a Meifod a thri o Lanfair.

Fel y gwelir o'r cofnodion, cafodd Mr Evan Evans o blwyf Llanfair ei ethol yn gadeirydd. Mae Evan Evans yn enw cyffredin ond mae dau a allai fod yn warchodydd Llanfyllin a oedd yn byw yn Llanfair ar y pryd. Yr un tebycaf yw ffermwr wedi ymddeol gydag, efallai, ychydig mwy o amser ar ei ddwylo ar gyfer dyletswyddau rheolaidd o'r fath.


1891 Census
Garthhiling, Llanfair
Name Position in
household
Marital status Age Occupation Place of Birth English/Welsh
speaker
Evan Evans Head M 70 Retired farmer Montgomery, North Wales Welsh
Jane Evans Wife M 69   Montgomery, North Wales English
Gwilim Maurice Evans Son S 34 Farmer Montgomery, North Wales English
Jane Evans Dau S 30   Montgomery, North Wales English

Doedd dim posibl gwneud fawr ddim yn y Wyrcws nac yn yr Undeb yn gyffredinol heb gadarnhad y Bwrdd a châi llawer o faterion dibwys iawn eu trin gan y pwyllgor yn ystod y flwyddyn. Pryder mwyaf y Bwrdd oedd na ddylai'r Undeb dalu am gynnal pobl nad oeddynt yn cael eu hystyried yn lleol. Gallai tlodion gael eu hanfon yn ôl i'w man geni i geisio cael mynediad i wyrcws yn gwasanaethu'r ardal honno.


Amgylchiadau yn Wyrcws Llanfyllin
Botes y Diafol - Cymedroldeb
Gymorth Allanol
Staff y Wyrcws

¦ Mynegai ¦ Hafan ¦ Addysg ¦ Amodau Cymdeithasol ¦ Bywyd yn y Cartref ¦ Cyfraith a Threfin ¦
¦ Cymuned ¦ Diwylliant ¦ Gofal Iechyd ¦ Gwaith ¦ Powys: Y Pryd Hynny a Nawr Trafnidiaeth ¦
¦ Am y Prosiect ¦ Partneriaid ¦ Ffynonellau & Cydnabyddiaeth ¦ Llinell Amser - 1891 ¦ Llinell Amser - 2002 ¦