Amodau Cymdeithasol

Cymorth Allanol

Gwneid taliadau mewn arian neu nwyddau i dlodion y plwyfi yn yr Undebau nad oedd yn byw yn y wyrcws. Roedd Deddf Diwygio Deddf y Tlodion 1834 wedi rhagweld talu i bobl gorfforol abl yn y gymuned am gyfnod o ddim ond dwy flynedd yn unig. Ar ôl hynny byddai raid iddynt fynd i'r wyrcws. Fodd bynnag, yn ymarferol, achosodd y rheol hon gymaint o elyniaeth fel y câi rhai taliadau eu gwneud ar ôl dwy flynedd. Dim ond aelodau mwyaf diymadferth cymdeithas a dueddai i fynd i'r wyrcws.

Penderfynai Bwrdd Llanfyllin ar geisiadau am gymorth allanol yn ei gyfarfod bob pythefnos a hefyd pa bryd dylid newid y taliadau. Yn y cyfarfod ar 28ain Mai 1891:-

"Rowland Evans Llanfyllin The Relieving Officer was desired to enquire for a suitable home for this man and in the event of failure to secure a place to ask the Medical Officer to examine the patient with the view to ascertain his fitness for the Workhouse."

Ac ar 29ain Hydref:

"Sarah Corbett Llanfair The case of this person having again been considered it was resolved to refuse outdoor relief her sons being considered of sufficient ability to maintain her."

Roedd llawer o waith y Bwrdd yn ei gyfarfod bob pythefnos ynghylch sicrhau fod arian cynnal yn cael ei dalu. Golygai hyn fynd ar ôl tadau a oedd yn esgeuluso cynnal eu teuluoedd, megis yn achos eithafol Uriah Morrallee (y bu'n rhaid i'w deulu fynd i'r wyrcws oherwydd ei esgeulustod) a hefyd blant mewn oed rhieni ar y clwt a oedd yn gyfrifol am eu cynnal rhag iddynt fynd i'r wyrcws fel tlodion. Roedd hyn yn tueddu achosi peth poendod a chaledi ymysg y plant, megis mab Margaret Worthington yn y cyfarfod ar 16eg Ebrill.

"Marg. Worthington a pauper Andrew Worthington, son of this pauper, attended before the Board and applied excused towards contributing towards the support of his mother to whom he offered a home if she went to reside with him. It was resolved to defer the matter for a fortnight in order that the pauper might be consulted."

Serch hynny, roedd digwyddiadau, yn ôl pob tebyg, wedi mynd y tu hwnt i'r partïon oedd yn gysylltiedig fel y mae'r darn nesaf ar 20fed Awst 1891 yn darllen:

"Margaret Worthington deceased Andrew Worthington son of this pauper applied to the Board to be excused the maintenance arrears on the grounds of inability to pay. It was resolved on the motion of Mr David Jones seconded by Mr Thomas Morris that he be allowed three months time in which to pay the same."