Diwylliant ac Adloniant

Tîm Pêl-droed Y Drenewydd

Cafodd y ffotograff hwn o Glwb Pêl-droed Y Drenewydd ei gymryd yn ystod tymor 1895-6 a chafodd y chwaraewyr eu henwi fel a ganlyn:

Rhes gefn: F R Lloyd (Ysgrifennydd Anrhydeddus), J Harper, R Goodwin, A Townsend, T Worthington, W Stokes (Hyfforddwr).

Rhes ganol: E Morgan, A W Pryce-Jones, W E Pryce-Jones (Capten), H F Mytton, W Parry.

Blaen: T Chapman, H Tucker.

Gellir dod o hyd i rai o'r chwaraewyr ar gyfrifiad 1891 ar gyfer plwyfi'r Drenewydd a Llanllwchaearn:

Y Rhes Gefn:

J Harper: roedd yna ddau bosibiliad ar gyfer y chwaraewr hwn, John Harper, 21, teiliwr yn byw yn Dysart Terrace, Llanllwchaearn gyda'i rieni John and Mary, a dau blentyn arall sef Elizabeth a Mary.

Y llall oedd John Harper, 26, briciwr oedd yn byw gyda Sarah ei wraig a'i fab John yn Frolic Street, Y Drenewydd.

R Goodwin: unwaith eto, mae yna ddau bosibiliad - Robert Goodwin, 21, nyddwr brethyn cartref yn byw yn Bryn Street, Llanllwchaearn gyda'i fam Catherine a'i frodyr a'i chwiorydd sef Martha, Abraham, Edward a Maggie.

Y llall oedd Richard Goodwin, 22, gohebydd oedd y byw gyda'i rieni Richard ac Alice a'u plant eraill sef Edith, Albert, Amy a Charles yn Crescent Street, Llanllwchaearn.

A Townsend: Alfred Townsend, 27, peintiwr oedd yn byw yn y Canal Basin, Llanllwchaearn gyda'i wraig Caroline a'i ferch Emily.

T Worthington: Thomas Worthington, 25, masnachwr gwehyddu, yn byw yn Crynfryn Place, Y Drenewydd gyda'i lys-dad Edward Lewis a'i wraig Martha, y plant eraill, Richard ac Annie, a'i frawd David. Llwyddodd Worthington i chwarae mewn gêm ryngwladol yn erbyn yr Alban.

W Stokes (hyfforddwr): William Stokes, 34, tafarnwr yn byw yn Severn Street, Y Drenewydd gyda'i wraig Sarah a'i blant, Gertrude, William ac Elliott. Bu'n rhedeg tafarn y New Inn yno.

Rhes ganol:

E Morgan: Roedd yna bedwar posibiliad ar gyfer y chwaraewr hwn. Y cyntaf oedd Edward Morgan, 17, gweithiwr gwlân yn byw yn Greens Court, Y Drenewydd gyda'i rieni William ac Eliza a thri phlentyn arall sef Samuel, Elizabeth a Jane.

Yr ail oedd Ernest Morgan, 20, cyfrifydd o Upper Bridge Street, Llanllwchaearn. Roedd yn byw gyda'i dad Cornelius a'i chwaer Mary.

Y posibiliad arall oedd Edward Morgan, 25 mlwydd oed, cynorthwy-ydd groser. Roedd yn byw gyda'i wraig Sarah a'i ferch Louisa yn Stryd y Farchnad, Y Drenewydd.

Yr E Morgan olaf oedd Edward H Morgan, 30 mlwydd oed, clerc yn byw yn Crescent Street, Llanllwchaearn gyda'i wraig Catherine a'i feibion Edward a Herbert.

A W Pryce-Jones: A W Pryce-Jones: y Cyrnol Col A W Pryce-Jones yn ôl pob tebyg o'r teulu Pryce-Jones. Yn 1859, sefydlodd Pryce Jones fusnes archebu llewyrchus drwy'r post ac erbyn 1895, roedd nwyddau'n cael eu hanfon drwy'r post i bob rhan o'r byd. Roedd y llewyrch cynnar yn seiliedig yn bennaf oll ar frethyn Cymreig - y brethyn cartref Cymreig, siolau, sanau ac ati. Gwnaed y brethynnau hyn yn y melinau gwlân yr oedd Pryce-Jones yn eu gweithredu yn Y Drenewydd a'r Trallwng, tra bo'r cynnyrch gorffenedig yn cael eu gwneud mewn un o'r ffactrïoedd yn Y Drenewydd. Roedd sawl aelod o'r teulu Pryce-Jones yn hoff iawn o chwaraeon a ffurfiwyd cymdeithas hamdden ganddynt i'w gweithwyr yn y pen draw. Llwyddodd A W Pryce-Jones i chwarae gêm ryngwladol yn erbyn Lloegr yn 1895.

W E Pryce-Jones (capten): mae'n debyg iawn mai dyma oedd William Ernest Pryce-Jones, trydydd mab Syr Pryce a'r Foneddiges Eleanor Pryce-Jones. Ganed ef ar 29 Rhagfyr 1867, ac yn ôl henebion coffa yn eglwys plwyf Llanllwchaearn, bu farw ar 14 Mawrth 1949. Llwyddodd William i chwarae mewn tair gêm ryngwladol.

W Parry: William Parry, 20 mlwydd oed, clerc telegraff. Roedd yn byw yn Commercial Street, Llanllwchaearn gyda'i nain Hannah, ei ewythr Owen, modryb Catherine a modryb Annie, a'i frawd Albert (113, 3).

Rhes flaen

T Chapman: Roedd Thomas Chapman, 19 mlwydd oed yn byw yn Canal Basin yn Llanllwchaearn gyda'i fam Ann Chapman. Yn ôl ei waith, roedd yn wisgwr. Llwyddodd Chapman i chwarae mewn sawl gêm ryngwladol ac aeth ymlaen i chwarae i Manchester City yn 1896.

H Tucker: H Tucker: Henry Tucker, 19 mlwydd oed, didolwr gwlân oedd yn byw gyda'i rieni William ac Emily yn Gas Street, Y Drenewydd gyda dau blentyn arall sef Alfred a Frederick.

Catherine Richards, Rheolwr yr Archifdy