Gwaith

Gwestai a Thafarndai yn Broad Street, Y Drenewydd

Roedd gan Broad Street nifer dda o dai lletya, yn cynnwys dim llai na 10 yn 1891. Roedd y rhain yn amrywio o westai mawrion i dafarndai llai.

Mae'n ymddangos mai'r un fwyaf oedd 'The Bear's Head Hotel' yn 4 Broad Street, er bod mwy o staff na gwesteion yn ystod y cyfrifiad. Am tua 50 o flynyddoedd, cafodd y 'Bear's Head' ei redeg gan Mrs Elizabeth Langworthy, ond bu farw yn 1889. Mae'n debyg fod rheoli gwesty yn cael ei ystyried fel gwaith parchus i ferch yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, oherwydd yn 1891 roedd y gwesty yn cael ei reoli gan ferch - Jane Jenkins. Erbyn cyfnod Cyfeirlyfr Masnach Slater 1895 roedd y gwesty wedi newid dwylo unwaith yn rhagor ac yn cael ei redeg gan P Wilson Jones.

'The Bear's Head' tua 1890
'The Bear's Head',
o lun mwy
Amgueddfa Powysland a
Chanolfan Camlas Sir Drefaldwyn.

1891 Census
Bear's Head Hotel
Name Position in
household		 Marital
status		 Age Occupation Place of Birth English/Welsh
speaker
Pryce W Jones Head S 30 Hotel Proprietor Cairn Montgomeryshire Both
John R Bennett Boarder S 29 Commercial Traveller Hereford English
Edward B Procter Boarder Wid 46 Gentleman Tenby Pembroke English
Jane Jenkins Serv S 32 Hotel Manageress Llandinam Montgomeryshire Both
Ellen Price Serv S 29 Waitress Llanidloes Montgomeryshire Both
Margaret Lloyd Cook S 49 Cook Berriew Montgomeryshire English
Sarah J Owen Serv S 20 Housemaid Penstrowed Montgomeryshire Both
Susan Pugh Serv S 16 Kitchenmaid Newtown Montgomeryshire English

Gwesty'r Unicorn
Gwesty'r Unicorn,
o lun mwy
Amgueddfa Powysland a
Chanolfan Camlas Sir Drefaldwyn.
 A dweud y gwir yn 1891 roedd y rhan fwyaf o'r tafarndai a'r gwestai yn Broad Street yn cael eu rhedeg gan ferched. Dau westy oedd drws nesaf i'w gilydd oedd Gwesty'r Unicorn yn Rhif 11 a'r Blue Bell yn Rhif 12.

The Unicorn Hotel
Name Position in
household		 Marital
status		 Age Occupation Place of Birth English/Welsh
speaker
Jane Breeze Head Wid 71 Hotel Keeper ?brook ? English
Harry Breeze Son S 29 Assistant Newtown Montgomery English
Emma Wilde Niece S 39 Barmaid Birmingham English
Margaret Morris Serv S 25 Waitress Towyn Merioneth Both
Elizabeth Pugh Serv S 27 Cook Dolfor Montgomery English
John Jones Serv M 58 Ostler Lampeter Cardigan Both
The Blue Bell
Harriet Morris Head Wid 61 Innkeeper Brompton Derby English
Annie Hamer Serv S 31 Domestic Servant Llandinam Montgomery English
Sarah Hamer Serv S 23 Domestic Servant Dolfor Montgomery English
Edgar J M Mole Serv S 13 Servant Kerry Montgomery English
Martin Mallinson Lodger   4 Lodger York English

Yng Nghyfeirlyfr Masnach Sutton 1890, nodwyd mai Edward Morris oedd yn rhedeg y 'Blue Bell' - efallai mai dim ond newydd golli ei gwr oedd Harriet yn ystod adeg y cyfrifiad.

Tafarn arall oedd yn cael ei rhedeg gan ferch oedd yr 'Elephant and Castle', ond fel y tafarndai eraill yn y dref mae'n ymddangos ei bod ychydig yn brin o westeion.

Elephant and Castle
Name Position in
household		 Marital
status		 Age Occupation Place of Birth English/Welsh
speaker
Emily Turner Head S 33 Hotel Keeper Newtown Montgomery English
J? Back Assistant S 36 Housekeeper Salop Culmington English
Ann Taylor Serv S 34 Waitress Mont Welshpool English
Elizabeth Lawrence Serv S 29 Cook Shifnal Salop English
Elizabeth Ford Serv S 21 Housemaid Llandrindod Radnor English
John Thomas Serv S 28 Boots Mont Caersws English
Byddai gan John Thomas, y "boots", ddyletswyddau cyffredinol fel porthor a oedd yn cynnwys glanhau esgidiau. Tafarn arall lle'r oedd merch yn dal y drwydded oedd y 'Black Boy' yn rhif 31:
The Black Boy
Name Position in
household		 Marital
status		 Age Occupation Place of Birth English/Welsh
speaker
Georgina A Owen Head Wid 67 Hotel Keeper Mont Welshpool English
Charlotte A Percival Dau M 35 Everton Liverpool English
Henry H Percival Grandson 8 Scholar Stratford English
Martha Hamer Serv S 26 General Domestic Serv Llanbrynmair Montgomery Both

Yn olaf roedd y 'King's Head' yn rhif 53.

The King's Head, 53 Broad Street
Name Position in
household		 Marital
status		 Age Occupation Place of Birth English/Welsh
speaker
John Hilson (?) Head M 39 Innkeeper Shropshire English
Hannah Hilson (?) Wife M 36   Shropshire English
Annie Withers Serv S 17 Domestic servant North Wales English

Roedd y 'King's Head' wedi newid dwylo ambell i waith cyn hyn, a nodwyd yng Nghyfeirlyfr Sutton mai Emily K Evans oedd yn ei redeg. Un o'r rhai oedd wedi dal y drwydded cyn hynny oedd David Kinsey ac roedd ei weddw yn dal i fyw yn Broad Street yn 1891.

Roedd tafarn arall o'r enw 'Castle Vaults' yn rhif 46, ond nid oedd yn gartref i neb yn ystod y cyfrifiad.

Hysbyseb o Gyfeirlyfr Suttons ar gyfer y 'Cambrian Vaults'
Hysbyseb o Gyfeirlyfr Suttons ar gyfer y 'Cambrian Vaults',
Y Drenewydd
Archifau Cyngor Sir Powys