Diwylliant ac Adloniant

Gwyliau yn Llandrindod

Roedd Llandrindod, yn yr un modd â threfi ffynhonnau eraill megis Caerfaddon, Cheltenham a Buxton, wedi tyfu mewn pwysigrwydd fel cyrchfan ymwelwyr a ffynhonnau iechyd yn ystod ail hanner y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Yn 1891, roedd gan y dref 9 gwesty a llety; yn ogystal, roedd 43 sefydliad gwely a brecwast yn darparu ar gyfer y nifer enfawr o ymwelwyr a fyddai'n dod bob blwyddyn, gyda'r rheilffordd railway[Linkto t_llantrain] yn dod â'r mwyafrif ohonynt i'r dref. Roedd lle ynddynt ar gyfer hyd at 2,600 o ymwelwyr ar unrhyw adeg, ac roedd 31,000 o ymwelwyr yn dod i'r dref bob blwyddyn.

Golygfa ym Mharc y Creigiau, Llandrindod
Archifau Sir Powys

Gwesty'r Gwalia, Llandrindod
Archifau Sir Powys

Yn Arweinlyfr Thomas i Landrindod yn 1891, mae'r awdur yn rhybuddio am y drafferth wrth ddod o hyd i lety yn ystod misoedd prysur yr haf:

". . . when the place is crowded and beds are at a premium, and have to be ordered and engaged weeks beforehand, or else the unfortunate votaries of pleasure have many discomforts to put up with and find that a carpeted floor or dining room table is the softest bed they can obtain for "love or money"."

Hysbyseb ar gyfer Brynawel o
Arweinlyfr Thomas i Landrindod
Archifau Sir Powys

". . . there will always be found a decent class of people here, chiefly of the middle class, professional and business people. A good sprinkling of clergy and dissenting ministers will also be found hob-nobbing together, and, for a time at any rate, living in unity, and one rarely visits Llandrindod without seeing a lot of literary or musical celebrities, and other well known people from all parts of Wales."

Mae darn o gyfrifiad 1891 am Westy'r Gwalia - a gynhaliwyd ym mis Ebrill y flwyddyn honno ac nid ynghanol prif dymor yr ymwelwyr - yn cadarnhau hyn:

Lily Hanbury
Archifau Sir Powys

Roedd Miss Lily Hanbury, yr actores Shakesperaidd, yn ymwelydd cyson iawn. Roedd hefyd wedi cael y prif ran fel 'Lady Windermere' yn nrama Lady Windermere's Fan gan Wilde a berfformiwyd gyntaf yn 1892.

Yn ôl pob golwg, y prif reswm dros ymweld â Llandrindod oedd i 'gymryd y dwr' yn y ffynhonnau mwynol - mater difrifol i bobl oes Fictoria oedd yn ymwybodol iawn o'u hiechyd. Ychydig iawn oedd i wahaniaethu rhwng ceisio sicrhau iechyd da a chael gwyliau. Serch hynny, roedd y dref yn cynnig mwy na manteision iechyd i ymwelwyr erbyn 1891.

Cerdyn post. Cymryd y dwr yn Llandrindod.
"You can drink the waters all day for sixpence,
I wish it was the same with Beer."
Archifau Sir Powys

Roedd Llandrindod hefyd yn cynnig amrywiol weithgareddau hamdden, megis y llyn , chwaraeon, gwibdeithiau ac adloniant.