Ar ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, gwelwyd chwaraeon tîm mwyaf poblogaidd y dyddiau hyn yn cael eu sefydlu ar lefel clwb, megis criced, pêl-droed a rygbi.

Roedd criced fel gêm wedi bod mewn bodolaeth ymhell cyn oes Fictoria, er mai dim ond yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg y sefydlwyd clybiau criced mwyaf blaenllaw heddiw. Mae'r llun isod yn dangos Clwb Criced De Cymru.

Y chwaraewyr a restrir yw:

Rhes uchaf Ch-Dd: Pullen (dyfarnwr), Jno Lloyd, H Grace, C W Fryer, P Lloyd, E Grace, S H Belcher, Capten Lloyd.

Rhes isaf: G C Williams, Capten Homfray, G Worthington.

Clwb Criced De Cymru a ddangoswyd yng Ngorffennaf 1881 ar ô1 y fuddugoliaeth dros Glwb a Maes Criced Marylebone, sy'n cael ei adnabod fel Maes Criced Lord's.
Amgueddfa ac Oriel Gelf Brycheiniog

Roedd yna gricedwyr proffesiynol yn byw ym Mhowys ar adeg cyfrifiad 1891. Roedd un yn byw yn Aberhonddu, er bod y llythrennau ex wedi'u nodi mewn pensil ar ôl ei swydd:

Math arall o chwaraeon tîm oedd rygbi. Llun o dîm rygbi Coleg Crist, Aberhonddu tua 1885 yw'r llun isod.

Tîm Rygbi Coleg Crist, tua 1885
Amgueddfa ac Oriel Gelf Brycheiniog

Roedd pêl-droed yn boblogaidd hefyd. Mae'r llun isod yn llun o dîm bechgyn o ysgol breifat Taethllawn yn Sir Drefaldwyn.

Tynnwyd llun o dîm hynach o Aberhonddu tua 1895.

Clwb Pêl-droed, tua 1895
Amgueddfa ac Oriel Gelf Brycheiniog