Mae'r map ar y chwith yn dangos fod Pen y garreg cryn bellter o bentref Aberedw. Fe'i lleolir yng nghornel chwith isaf y map ger ogof Llewelyn.
Gofal Iechyd
Robert Morris o Aberedw
Ar adeg y cyfrifiad yn 1891 roedd bachgen 4 blwydd oed o'r enw Robert Morris oedd yn byw yn Aberedw yn Sir Faesyfed yn un o'r cleifion yn yr Ysbyty Bwthyn. Gellir gweld ei deulu yn y cyfrifiad:
| 1891 Census | ||||||
| Upper Blaen-Meilwen | ||||||
| Name | Position
in household | Marital status | Age | Occupation | Place of Birth | English/Welsh
speaker |
|
Edmund Morris
|
Head
|
M
|
33
|
Shepherd
|
Aberedw, Radnorshire
|
English
|
|
Mary Ann Morris
|
Wife
|
M
|
39
|
? Radnorshire
|
English
| |
|
Elizabeth A Morris
|
Dau
|
9
|
Scholar
|
Aberedw, Radnorshire
|
English
| |
|
Edmund Morris
|
Son
|
5
|
Scholar
|
-do-
|
English
| |
|
Maud E Morris
|
Dau
|
1
|
-do-
|
English
| ||
Bedyddiwyd Robert yn Eglwys y Plwyf yn y pentref ar yr 28ain o Orffennaf 1887, bryd hynny roedd ei dad yn disgrifio ei hunan fel 'ffermwr' ac roedd yn byw ym Mhenygarreg.
|
|
Mae'r map ar y chwith yn dangos fod Pen y garreg cryn bellter o bentref Aberedw. Fe'i lleolir yng nghornel chwith isaf y map ger ogof Llewelyn. |
Serch hynny, erbyn i'w chwaer Maud gael ei bedyddio ar Chwefror 5ed 1890 roedd y teulu wedi symud i Flaen-Meilwen, Aberedw a nodwyd gwaith y tad fel gweithiwr -- ac yn y cyfrifiad fel 'bugail'. Roedd y teulu yn byw tua 3 milltir i ffwrdd o'r pentref, fel y dangosir yn llyfr log yr ysgol ar gyfer y flwyddyn honno.
| March 5th. Admitted
Harry Seaborne, infant. March 6th. Weekly average 24.9. 10th. School examined in the morning by Diocesan inspector. Only 15 children present owing to a very heavy fall of snow during the night - yet several came from long distances (e.g. Rhyscog and Glyn Cottage) while one little girl came quite . . . |
 |
| . . . three miles - viz.
Upper Blainmeilon. We were glad to see this perseverance - and sincerely
trust no illness will result from it. Holiday in the afternoon. |
 |
Cafodd ei chwaer Maud ei bedyddio'n breifat, arfer oedd yn cael ei gadw i fabanod nad oedd disgwyl iddynt fyw. Serch hynny, nid oes cofnod ohoni'n cael ei chladdu yng nghofrestr o gladdedigaethau'r plwyf ac yn ôl y cyfrifiad bu fyw y tu hwnt i'w phen blwydd cyntaf.
Cafodd Robert ei anfon i Ysbyty Bwthyn Llandrindod ar argymhelliad y Col. Picton Turberville wedi iddo ddioddef llosg. Treuliodd gyfanswm o 42 niwrnod yn yr ysbyty a chafodd ei anfon gartref oddi yno mewn iechyd da.