Gofal Iechyd

Robert Morris o Aberedw

Ar adeg y cyfrifiad yn 1891 roedd bachgen 4 blwydd oed o'r enw Robert Morris oedd yn byw yn Aberedw yn Sir Faesyfed yn un o'r cleifion yn yr Ysbyty Bwthyn. Gellir gweld ei deulu yn y cyfrifiad:

Bedyddiwyd Robert yn Eglwys y Plwyf yn y pentref ar yr 28ain o Orffennaf 1887, bryd hynny roedd ei dad yn disgrifio ei hunan fel 'ffermwr' ac roedd yn byw ym Mhenygarreg.

Serch hynny, erbyn i'w chwaer Maud gael ei bedyddio ar Chwefror 5ed 1890 roedd y teulu wedi symud i Flaen-Meilwen, Aberedw a nodwyd gwaith y tad fel gweithiwr -- ac yn y cyfrifiad fel 'bugail'. Roedd y teulu yn byw tua 3 milltir i ffwrdd o'r pentref, fel y dangosir yn llyfr log yr ysgol ar gyfer y flwyddyn honno.

March 5th. Admitted Harry Seaborne, infant. March 6th. Weekly average 24.9. 10th. School examined in the morning by Diocesan inspector. Only 15 children present owing to a very heavy fall of snow during the night - yet several came from long distances (e.g. Rhyscog and Glyn Cottage) while one little girl came quite . . .

. . . three miles - viz. Upper Blainmeilon. We were glad to see this perseverance - and sincerely trust no illness will result from it. Holiday in the afternoon.

Cafodd ei chwaer Maud ei bedyddio'n breifat, arfer oedd yn cael ei gadw i fabanod nad oedd disgwyl iddynt fyw. Serch hynny, nid oes cofnod ohoni'n cael ei chladdu yng nghofrestr o gladdedigaethau'r plwyf ac yn ôl y cyfrifiad bu fyw y tu hwnt i'w phen blwydd cyntaf.

Cafodd Robert ei anfon i Ysbyty Bwthyn Llandrindod ar argymhelliad y Col. Picton Turberville wedi iddo ddioddef llosg. Treuliodd gyfanswm o 42 niwrnod yn yr ysbyty a chafodd ei anfon gartref oddi yno mewn iechyd da.