Adelina Patti a Chastell Craig-y-Nos

Roedd hi'n wraig hardd gyda thymer artistig nwydus ac roedd yn boblogaidd ac enwog trwy Ewrop gyfan. Erbyn iddi ddewis byw yng Nghwm Tawe Uchaf yn Sir Frycheiniog, roedd hi eisoes yn gantores fawr ei chlod oedd yn perfformio'n rheolaidd ar gyfer teuluoedd brenhinol ar draws Ewrop gyfan gan ofyn am ffioedd mawrion am bob perfformiad.

Adelina Patti
Amgueddfa ac Oriel Gelf Brycheiniog

Cerdyn post o "Graig-y-Nos" (Cartref Madam Pattie.)
Amgueddfa ac Oriel Gelf Brycheiniog

Ni fu ei phriodas gyntaf i Farcwis Caux yn llwyddiant; yn 1878, prynodd Gastell Craig-y-Nos yn Sir Frycheiniog i fyw yno gydag Ernest Nicolini, ei chariad oedd yn ganwr opera arall a fu'n bartner iddi mewn nifer o ddeuawdau. Roedd ef yn mwynhau bywyd y wlad. Bu Adelina yn byw yng Nghraig-y-Nos gyda Nicolini tan ei farwolaeth yn 1898, gan ei briodi yn Ystradgynlais yn 1886 yn dilyn ei hysgariad.

Bu'n weithgar iawn ym mywyd y gymuned leol ar ôl priodi Nicolini a bu'n gyfrannwr hael, gan roi cyngherddau elusennol hyd yn oed ar ôl iddi ymddeol. Roedd hi'n ffefryn arbennig yn nhrefi Aberhonddu, Abertawe a Chastell-nedd, a chanodd drwy gyfrwng y Gymraeg yn yr Eisteddfod yn Aberhonddu yn 1889.

Cyflawnodd nifer o brosiectau adeiladau yn y Castell dros y blynyddoedd ac yn 1891, agorodd theatr. Cynhaliwyd nifer o gynhyrchiadau cerddorol yno dros y blynyddoedd dilynol, tan farwolaeth Nicolini. Ailbriododd Adelina yn 1899 a'i gwr newydd oedd y Barwn Cederstrom, oedd llym yr olwg. Wedi hyn, ni fu Adelina yn perfformio nac yn diddanu cymaint a threuliodd fwy o amser yn ei chartref yng Nghraig-y-Nos gyda'i gwr a'i staff ymroddedig o fewn y ty.

Y Staff, Craig-y-Nos
Patrocini wedi'i fframio'n y bwa gydag Adami (yn y siwt olau) ac aelodau eraill o staff
Amgueddfa ac Oriel Gelf Brycheiniog

Bu farw yn 1919 yn ei chartref yn Sir Frycheiniog yn 76 mlwydd oed a'i chladdu ym Mharis yn Mynwent Pere le Chaise.

Mae rhagor o wybodaeth am fywyd Adelina Patti a Chastell Craig-y-Nos yn nhudalennau Len Ley ar gyfer Prosiect Hanes Digidol Powys.