Diwylliant ac Adloniant

Y theatr yng Nghraig-y-Nos

Penderfynodd Madam Patti i adeiladu theatr yn ei Chastell yng Nghraig-y-Nos lle byddai'n gallu rhoi perfformiadau preifat. Cynlluniwyd y theatr gan Bucknall and Jennings, penseiri o Abertawe, gyda chyfraniad gan Henry Irving, ac roedd yr adeilad yn seiliedig ar dy opera Wagner yn Bayreuth. Daeth nifer o bobl bwysig a sêr y byd opera i'r agoriad swyddogol a gynhaliwyd ar y 12fed Gorffennaf 1891 a dywedwyd bod 450 potel o siampên wedi'u hyfed yn y parti.

Y Theatr, Craig-y-Nos
Amgueddfa ac Oriel Gelf Brycheiniog

Gallai'r theatr ddal 150 o bobl. Roedd yna lawr mecanyddol hefyd oedd yn codi'r awditoriwm hyd at lefel llwyfan fel y gellid ei ddefnyddio fel neuadd ddawns. Roedd aelod o'i staff, sef Ethel Rosate-Lunn yn ei gofio:

"It was a lovely little theatre consisting of ground floor and circle and, of course, dressing rooms. In my time all the seats were upholstered in velvet of a soft blue colour and the walls were decorated in honour of the great composers who had composed the opera's in which she sang."

Yn ogystal, roedd yna organ urddasol a roddwyd iddi yn UDA ar ôl un o'i theithiau yno. Cafodd ei ddiosg yn yr 1920au pan trawsnewidwyd yr adeiladau'n ysbyty.

Defnyddiwyd y theatr yn aml ar gyfer perfformiadau a oedd yn arddangos doniau cerddorol lleol. Gweler isod ambell i raglen o rai o'r perfformiadau yn theatr Patti.

Mae'r cyntaf ar gyfer perfformiad cyntaf arbennig o 'East Lynne' - 'a play without words, founded upon Mrs Henry Wood's novel'. Mae Madam Patti yn ymddangos ar waelod rhestr y perfformwyr. Mae'r rhaglen yn nodi fel a ganlyn: 'The lullaby sung by Madame Patti in the last scene has been expressly composed for and dedicated to her by M. Andre Pollonnais; the words by Mr Hermann Klein.